Günümüzde Azerbaycan ile Ermenistan arasında birçok çatışma ve savaş girişimlerine neden olan Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki Laçin, Kelbecer (kevn bajer), Zengilan, Kubatlı, Cebrail ve Zengezur bölgelerinin aslında Kürtlerin anavatanı olduğunu ve 1923 yılında 1929 yılına kadar Rusyaya bağlı Kızıl Kurdistan isminde resmi bir özerk yönetim olduğunu biliyor muydunuz ? İşte Detaylar ve Saklanan Tarih

AZERBAYCAN / KIZIL KURDİSTAN – KURDİSTANA SOR

Kızıl Kurdistan , Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliğinin , Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinde 7 temmuz 1923′ten 8 nisan 1929′a kadar varlığını sürdüren yönetim birimidir.

Kürtçe :Kurdistana Sor
Azerice:Qızıl Kürdistan
Rusça: Krasniy Kurdistan

Kurdistana Sor , 16 temmuz 1923 tarihinde Laçin, Kelbecer (kevn bajer), Zengilan, Kubatlı, Cebrail ve Zengezur bölgelerinde kurulan özerk devlettir. Bu bölgeler günümüzde Azerbaycan ve Ermenistan devletleri arasında yer almaktadır. Bahsedilen özerk bölgenin boyutları Nahçivan ya da Karabağ kadardır. 1930 yılında Stalin döneminde lağvedilmiştir.

Peki bu bölgede kurulan Kürt devleti gökten zembillle mi indi ?Hayır. Daha önce bu bölgeyi kapsayan Kürt devletleri kurulmuştu. Bunlar: 590-705 yılları arasında Mihrani Kürt , 9. yyda Deysemi Kürt devleti, 951-1164 yılları arasında Şeddadi devleti ve Revadi devletleridir. Bu devletler, gerek kurucuları gerekse yönettikleri halklar baz alındığında birer Kürt devleti olduğu anlaşılmaktadır.

Kızıl Kürdistan otonomisi kurulduğu yıllarda bölgenin demografik yapısı incelendiğinde bölgenin %72,2sinin Kürtlerden oluştuğu, Azerbaycan komünist partisi tarafından tespit edilmiştir.

Devlet kurulduktan sonra SSCB ve Türkiye Cumhuriyeti yakınlaşmaları sonucu, Türkiye Cumhuriyetinin , Şeyh Sait isyanı ve daha sonra gelişen olaylardan etkilenip bu devleti kendine bir tehdit olarak görmeye başlayıp SSCB ‘ye yaptığı baskılar sonucunda 1930 yılında SSCB yönetimi tarafından lağvedilmiştir. Yani lafın özü, bu devlet uluslararası siyasete kurban edilmiştir.

Kurdistana Sor lağvedildikten sonra bu bölgede yaşayan Kürtler belirli kültürel ve sosyal haklara sahiptiler. Fakat 1937 yılına gelindiğinde verilen bu haklarda geri alınmış ve bölge halkı sistematik bir şekilde tehcire maruz bırakılmıştır.Bu sürgün işlemleri Kuruşçev iktidarına kadar devam etmiştir. Kuruşçev iktidarı döneminde yapılan müracaatlar ile bölgeden ayrılanlara dönüş hakkı verilmiş ve Kürtlerin yaşadığı bölgelerde belirli kültürel ve sosyal haklar verilmiştir. Fakat Brejnevin iktidarı Kuruşçevden alması ile birlikte bu haklarda Kürtlerin elinden alınmıştır.

Günümüzde Kurdistana sor bölgesindeki halkların çoğunluğu, Orta Asya, Rusya, Ermenistan ve Azerbaycan topraklarında yaşamaktadır. Sayısal veriler ile ifade edersek, Türkmenistan da 200 bin, Azerbaycan da 400bin, diğer devletler de ise yaklaşık 200bin Kürt yaşamaktadır ve malesef bu insaların herhangi bir kültürel ve sosyal hakları yoktur. Yaşadıkları bölgede asimile edilmeye çalışılmaktadır. Hatta bu bölgelerdeki Kürtlerin yaklaşık %90nının asimilasyonun eşiğinde olduğu belirtilmektedir.